1631
Akte van protectierecht (1745)
In 1745 behoorde Hoegaarden tot de Zuidelijke Nederlanden, die toen onder het bewind stonden van Maria Theresia. Het gebied maakte deel uit van het Habsburgse rijk, vaak de Oostenrijkse Nederlanden genoemd.
1745 valt midden in de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748). In datzelfde jaar werden grote delen van de Zuidelijke Nederlanden tijdelijk bezet door Frankrijk. Het was een politiek instabiele periode met in onze streken veldslagen tussen Franse en Nederlandse legereenheden. Het ancien régime in de Zuidelijke Nederlanden was uitgesproken katholiek, terwijl de Noordelijke Nederlanden protestant waren geworden. De Palmzondag-ommegang met het 'Broederschap van de twaalf apostelen' was een vorm van katholieke profilering.
Deze akte van protectierecht 'Beschermingsrecht' is een officieel document waarin 'De vijf geslachten', de politieke elite van toen, zich formeel verbindt om de 'Broederschap van de twaalf apostelen' te beschemen en te ondersteunen. Zowel een morle bescherming als een juridische bescherming, maar zoals te lezen in de akte ook een financiële ondersteuning. In dit geval door het schenken van een stuk weide.
Acte van protectierecht
Int Iaer ons Heeren MDCC vijf en viertich
op heden deszer 15 Juli ep Sinte Henricus Patroendagh
is alhier binnen deser Vryheydt van Hougaerde met consent
van Mijnheer Pastoer Henricus Sweerts door die Bestiersraede
der V Geslachte ofte Lignagien van Hougaerde bij approbatie van
den eersaemen Meyer Anthoon Collart met bijwesen van die
geloefbaere Heeren Notable Scepenen uyt de Regente van Vryheydt
voers, ende in presentie van Guiliam van Simphoven vaeder der
Apostelen persoonlijck gecompareert vergeselschapt door de getuyghen
Petrus Hermans ende Joannes Nijs onder malkanderverdraeghen
ende ingestelt eene Reghte van Protectie door Confrerie
voers over die Broederscap der twelf Apostelen am die Borger
Pacrte van de jaerlycse piese Ommeganck-Processie van
Palmsondagh waarin is gaande die xii Apostelen weerom glake
te gheven tot meerdere glorie ende devotie Godt gelijck
dat eerstmael waere
Item om die Broederscap weers bescherminghe ende
protectie te gheven teghen allenkwaede so langhe als
die Lignagien sullen sijnde in leven.
Item is beraeden geweest van opgedraegen gecedeert ende
getransperteert te hebben door die Confrerie voers. Soo dese
is doende by ende mits desen aen ende te behoeren
vande Confreers van die Broederscap. Guilliam
van Simphoven mombaervaeder, Petrus Hermans apostel
ende Johannes Nijs discipel alhier present ende
accepteerende seeker derdel weide gelegen op die
Vroente regenoot Carles Van Nerim, Joannes Sweerts,
Francis van Autgaerden en Bernard Vandermoelen, los goet
gepasseert voer A Swaarts, notaris binnen Hoegaerde
residerende in dato deser 15 Juli 1745
V Lignagien xii Apostelen
Quod Attestor
Anth Sweerts Secrii
Carlo van Nerim
Guiliam Van Simphoven
Akte van protectierecht
In het jaar van onze Heer 1745,
op heden, 15 juli, op Sint-Henricusdag patroonsdag,
is hier binnen de Vrijheid (heerlijkheid) van Hoegaarden, met toestemming van
pastoor Henricus Sweerts, door de bestuursraad van de vijf geslachten of linies van
Hoedaarden, met goedkeuring van de eerzame meier Anthoon Collart, in
aanwezigheid van de achtbare schepenen uit het bestuur van voornoemde Vrijheid,
en in tegenwoordigheid van Guiliam van Simphoven, vader van de Apostelen,
persoonlijk verschenen, vergezeld van de getuigen Petrus Hermans en Johannes Nijs,
onderling overeengekomen en ingesteld een recht van bescherming door de
genoemde confrerie over de Broederschap van de twaalf Apostelen betreffende het
burgerlijk deel van de jaarlijkse vrome Ommegangsprocessie op Palmzondag, waarin
de twaalf Apostelen meelopen, opnieuw ingesteld tot meerdere glorie en devotei van God, zoals dit oorspronkelijk was.
Voorts om de Broederschap opnieuw bescherming en verdediging te geven tegen alle
kwaad, zolang de geslachten in leven zullen zijn.
Tevens is beraadslaagd en besloten dat door de genoemde confrerie wordt afgestaan, geschonken en overgedragen - zoals bij deze akte gebeurt - aan en ten behoeve van de confraters van voornoemde Broederschap, namelijk Guiliam van Simphoven, mombaarvader,
Petrus Hermans, apostel en Johannes Nijs, disciple, hier aanwezig en aanvaardend,
een derde bunder (ca. 40 are) weide gelegen op de Vroente, grenzend aan Carles Van
Nerim, Joannes Sweerts, Franscis van Autgaerden en Bernard Vandermolen, zijnde vrij (onbelast) goed.
Verlden voor A. Sweerts, notaris binnen Hoegaarden, residerend, op datum van deze
15 juli 1745.
V Linies XII Apostelen
zo getuige ik
Anth Sweers, Secr(eta)ris
Carlo van Nerim
Guiliam Van Simphoven
14 oktober 1995 - Plechtige herniewing van de acte
